Website Là Gì? Cách Để “Làm” Một Website (Update 9/6/2020)

bởi Đinh Hoàng Bảo Chấn
0 bình luận

Trong thời kì internet ngày càng phát triển, website đã không còn là một khái niệm xa lạ. Mong muốn có thể tự mình xây dựng, tự “làm” ra một website để phục vụ mục đích cá nhân nhờ đó trở nên cực kỳ cần thiết.

Tuy nhiên, khi tìm kiếm về vấn đề này, bạn sẽ thường bị lạc lối giữa muôn vàn khái niệm, muôn vàn hướng đi khác nhau.

Đừng lo lắng, vì trong phạm vi bài viết này, Cuồng Team sẽ giúp bạn có thể hiểu được website là gì, và giới thiệu cho bạn những cách để bạn có thể tự “làm” ra website dành cho người mới.

Khái niệm về website và cách một trang web vận hành

Website là cái gì?

Câu hỏi đầu tiên và cũng là vấn đề đầu tiên mà rất nhiều người mới khởi đầu đều có cùng thắc mắc : Website thật ra là cái gì ? Nói một cách lý thuyết, thì theo Wikipedia, bạn có thể hiểu nôm na, website là một tập hợp bao gồm nhiều trang, nhiều bài viết, nội dung, …

Chúng có liên quan với nhau và chúng được định nghĩa dưới một tên miền (domain) chung, mỗi một website mang một giá trị, mục đích khác nhau và tuỳ thuộc vào mục đích của nó mà người xây dựng website sẽ tạo nên nội dung cho các trang và bài viết.

Các trang của website

Mình sẽ đưa ra một ví dụ cho bạn dễ hình dung, lấy trang Cuồng Team của mình để minh hoạ đi : Mình có một trang blog với tên miền tên là cuongteam.com, và bên dưới cái tên miền này là bao gồm rất nhiều trang và bài viết khác.

Với mục đích xây dựng một blog về công nghệ, mình xây dựng  tất cả chúng cấu tạo thành một website. Dễ hiểu hơn đúng không ?!

Website là gì

Vậy thì một website được vận hành như thế nào?

Sau khi đã nắm được website về cơ bản là gì thông qua lời giải thích của mình, giờ sẽ đến cái phần mà rất rất nhiều bạn đọc đi đọc lại mãi vẫn không thể nào hiểu được đó chính là: website thì vận hành như thế nào ?

Đây là một câu hỏi mà mình bắt gặp rất nhiều ở các diễn đàn. Hầu hết đều bắt nguồn từ việc các bạn đi search và bắt gặp phải các bài viết mang tính chất … seeding để giới thiệu sản phẩm mà người viết đang bán, với một đống nội dung bị phức tạp hoá lên vấn đề mà bạn đang cần hiểu.

Cách website vận hành

Về mặt lý thuyết, một website được vận hành qua một tên miền (domain) để định nghĩa website đó, và một nơi để đặt website đó, mà bạn vẫn thường được hiểu là hosting.

Hãy tưởng tượng nhé, giờ bạn muốn có một căn nhà để ở, vậy thì bạn cần cái gì để có một căn nhà ? Đầu tiên, bạn cần một miếng đất. Tiếp tới, bạn sẽ xây nên căn nhà cho mình, và đã là nhà thì chắc chắc không thể nào thiếu địa chỉ được rồi !

Như vậy đối chiếu ví dụ này với cái mớ lý thuyết mình vừa viết ở trên bạn sẽ hiểu được : căn nhà chính là website của bạn, miếng đất thì là hosting và domain thì không gì khác chính là địa chỉ nhà.

Ví dụ căn nhà

Tuy nhiên, tới chỗ này có thể bạn sẽ đặt ra một câu hỏi rằng : mình đưa ví dụ về ngôi nhà, bạn đã hiểu được về ngôi nhà rồi, nhưng bạn vào đây để học cách xây nhà cơ mà ? Vậy thì cách xây nhà ở đâu, làm sao để xây được căn nhà mà bạn mong muốn ? Chúng ta cùng bước sang phần kế tiếp nhé !

Website được xây dựng thế nào?

Quay trở lại với ví dụ căn nhà mà mình đưa ra, tới bước này chúng ta đã dần nắm được website là gì, cách mà nó vận hành rồi. Nhưng như mình đã nói, bạn vẫn không hiểu được website được “làm”, được “vẽ”, được” xây dựng” như thế nào. Vậy thì, trước đi đào sâu hơn thì mình sẽ giúp bạn hình dung một tí :

Đầu tiên, một căn nhà hoàn thiện, một căn nhà “xịn” sẽ có cấu trúc vững chắc, nền móng bền bỉ đi kèm với trang trí & thiết kế hài hoà, đẹp đẽ, phù hợp, tinh tế, đúng không nào ? Và để cất nên một căn nhà như thế, bạn sẽ phải đi qua các bước gì ?

Mình không phải là một người có kiến thức về kiến trúc xây dựng, nhưng mình tin nó sẽ qua vài bước tương tự như sau : thiết kế bản vẽ về cấu trúc nhà, bắt đầu xây dựng nền móng, sau đó bắt đầu hoàn thiện căn nhà dựa trên nền móng và cuối cùng là trang trí nó. Như vậy với các bước này, bạn sẽ xây được căn nhà trong mơ của bạn.

Website được xây dựng như thế nào

Và giờ tương tự với phần trên, ta đem ví dụ căn nhà này quay trở lại với khái niệm website chúng ta đang tìm hiểu nào !

Một website được xây dựng và hoàn chỉnh dựa trên 2 phần, mà mình xin phép dùng từ chuyên môn ở đây nhé : Back-endFront-end. Và khi bạn đối chứng lên ví dụ trên, bạn sẽ thấy được Back-end ở đây chính là phần cấu trúc, nền móng của căn nhà, còn Front-end chính là thiết kế, trang trí, bố cục của căn nhà.

Và để đơn giản hoá một cách tối đa nhất, bạn có thể hiểu như này : Back-end là cái bạn KHÔNG NHÌN THẤY được, còn Front-end chính là cái mà bạn sẽ NHÌN THẤY được.

Back-end

Back-end là cái bạn KHÔNG NHÌN THẤY được. – Mình ( copy từ mấy anh em trong nghề ).

Back-end code

Đây là cách giải thích có thể nói là dễ hiểu nhất khi nói về Back-end, và khi bạn đưa lời giải thích này kết hợp cùng ví dụ về căn nhà mình đưa ra thì bạn có thể hình dung khái niệm này cụ thể hơn nữa. Thứ bạn KHÔNG NHÌN THẤY được ở một căn nhà, đó chính là những thứ dựng nên căn nhà đó.

Và khi nói tới website, bạn sẽ : không thể nhìn thấy được cấu trúc của website, mã nguồn của nó, những dòng lệnh tính toán, cách mà hệ thống đăng nhập hoạt động, cách mà cơ chế đăng bài viết hay đăng sản phẩm hoạt động, hệ thống quản lý người dùng trên trang, …

Những thứ này, chính là một phần của việc xây dựng back-end. 

Front-end

Front-end chính là cái mà bạn sẽ NHÌN THẤY được. – Mình ( tiếp tục copy lời của mấy anh em trong nghề ).

Thiết kế front-end

Sau khi đã hiểu được cái “nền”, cái “móng” của một ngôi nhà, giờ là lúc bạn sẽ quan tâm đến cái vẻ ngoài của căn nhà. Front-end, hay dựa trên ví dụ về căn nhà, là cái “bên ngoài” của ngôi nhà, là thứ mà bạn, và những người “ghé thăm” ngôi nhà của bạn sẽ nhìn thấy, và nó có thể sẽ bao gồm : trang trí của ngôi nhà, cách sắp xếp của ngôi nhà, sự tiện nghi, sự thoái mái của căn nhà đó, …

Đối với website, front-end là thứ giúp những người dùng của bạn có được trải nghiệm tốt nhất khi lướt website của bạn. Front-end sẽ bao gồm những vấn đề như : thiết kế của website, cách sử dụng và phối màu sắc cũng như font chữ, tối ưu trải nghiệm người dùng, … Đây là những thứ mà bạn sẽ nhìn thấy và đánh giá khi bước vào một website.

Tự làm website khi không biết lập trình

Gượm đã, tới đây thì có thể nhiều bạn sẽ bắt đầu hơi hoang mang rồi đúng không ? Như vậy với những gì mình vừa nêu ở trên, việc xây dựng website đòi hỏi phải có kiến thức về lập trình trên mức cơ bản và phải có tư duy về lập trình, …

Tuy nhiên, với những bạn muốn làm website không phải vì muốn theo con đường lập trình mà muốn phục vụ cho công việc cá nhân của bạn thì mình sẽ giới thiệu với bạn một công nghệ mà có thể bạn đã nghe qua, đó chính là WordPress.

Giới thiệu WordPress

WordPress là gì? WordPress có gì hay ho? Về câu hỏi này, xin hẹn các bạn ở bài viết sau. Riêng ở bài viết này, mình sẽ nói sơ qua cho bạn hiểu vì sao mình lại nói giới thiệu WordPress cho người Việt nhé :

  1. Cộng đồng người dùng lớn
    Cộng đồng người dùng của WordPress quá lớn, dù là Việt Nam hay nước ngoài. Điều này đồng nghĩa với việc 80 – 90 % vấn đề bạn gặp phải thì đã có người gặp rồi, bạn chỉ cần tìm kiếm sự giúp đỡ trên các diễn đàn, các cộng đồng của WordPress ( cả Việt Nam và nước ngoài ) mà thôi.
  2. Dễ bắt đầu
    Mục đích mình giới thiệu WordPress là vì nó dễ để bạn bắt đầu. WordPress có hỗ trợ tiếng Việt, WordPress có hằng hà sa số những công cụ đi kèm giúp cho công việc dựng website của bạn dễ thở hơn cực kỳ nhiều.

Với 2 lý do ngắn gọn nêu trên, mình tin chắc rằng WordPress đã, đang, và vẫn sẽ tiếp tục là một công cụ số 1 để giúp bạn làm website khi chẳng biết gì về code. Và nếu bạn quan tâm, thì mình đang chuẩn bị cập nhật chuỗi bài viết hướng dẫn WordPress cho người mới bắt đầu.

Bạn có thể theo dõi chuyên mục WordPress Cơ Bản để có thể đọc được chuỗi bài viết hướng dẫn ngay khi mình cập nhật, hoặc bạn có thể like Fanpage Cuồng Team, bọn mình luôn liên tục cập nhật các bài viết trên Fanpage hằng ngày để bạn có thể tiện theo dõi.

Các bước dựng website

Giờ thì bạn đã hiểu được khái niệm website là gì rồi, và cũng đã có đủ những kiến thức nền để hiểu được cách vận hành, cách hoạt động và cấu tạo của website. Nhưng bạn vẫn chưa thực sự hình dung được, đâu là các bước để bắt tay vào “làm” một website thực sự là gì cả.

Giờ chúng ta hãy về lại với ví dụ ngôi nhà, mình đã nói rằng khi xây nhà thì chúng ta có một vài bước đại khái như thế này : thiết kế – bắt đầu xây dựng nền móng – trang trí căn nhà – cuối cùng hoàn thiện căn nhà.

Bạn hãy đưa các bước này qua quá trình làm một website, chúng ta sẽ cùng đi qua từng bước cơ bản để hình thành website qua quy trình bên dưới, một quy trình cơ bản mà mình tổng hợp được sau một thời gian dài làm việc cho các công ty công nghệ nhé :

Thiết kế

Dù là xây nhà hay là “xây” website, chúng ta luôn cần phải thiết kế trước. À nhưng mà các bạn đừng vội nhầm lẫn thiết kế ở đây tức là ngồi vẽ vời lên các bản demo bố cục website nhé !

Bước mình vừa nói, nó cũng là thiết kế nhưng nó chỉ là một phần nhỏ của thiết kế mà thôi. Thiết kế ở đây gần như là tập hợp các quá trình ngắn để hình thành ý tưởng và lên kế hoạch, nó bao gồm những bước như sau :

  1. Lên ý tưởng:

    Bắt đầu bằng việc bạn nhận yêu cầu từ khách hàng (nếu bạn làm dự án cho khách) hoặc phác thảo lên ý tưởng (nếu tự xây dựng dự án cho riêng mình), từ đó bạn sẽ có được một kế hoạch tổng quát về việc website của bạn có chủ đề gì, sử dụng các công nghệ nào để tạo nên một website, website của bạn sẽ phục vụ cho việc gì, làm sao để website của bạn sẽ có khách hàng, ….
    Lên ý tưởng
  2. Lên thiết kế hệ thống:

    Bạn bắt đầu lên kế hoạch cụ thể hơn thông qua việc nghiên cứu, từ đó đưa ra những công nghệ nào là phù hợp, làm sao để lưu trữ dữ liệu hợp lý và nó sẽ vận hành như thế nào để website của bạn có thể hoạt động trơn tru. Ở đây có thể hiểu, bạn đang lên ý tưởng cho việc xây dựng back-end, hay nói cách khác là hình dung xem nền móng của căn nhà nên được xây dựng như thế nào cho ổn định.
    Thiết kế hệ thống
  3. Lên thiết kế demo layout:

    Sau khi đã có ý tưởng, kế hoạch tổng quát cho dự án, đã hoàn tất việc lên kế hoạch cho việc xây dựng hệ thống, giờ là lúc chúng ta bắt tay vào “vẽ” nên một bản vẽ demo cho website của chúng ta. Ở bước này, có rất nhiều công cụ, phần mềm giúp giải quyết vấn đề này cho bạn.Trong phạm vi giới thiệu tổng quát mình sẽ không thể nói chi tiết mà xin hẹn các bạn ở một bài sau, tuy nhiên một số phần mềm quen thuộc mà bạn có thể dùng để design có thể kể tên như Photoshop, AI, hay các công nghệ mới như Figma, Sketch cũng đều được.
    Thiết Kế Layout

Xây Back-end

Xây dựng backend

Bước xây nền này, hay nói cụ thể chính là bước xây dựng back-end cho website, là một bước cực kỳ quan trọng và phải làm đầu tiên ( không có móng sao có nhà đúng không nào ?! ). Ở bước này, bạn có cực kỳ nhiều lựa chọn, mình nhấn mạnh là CỰC KỲ nhiều lựa chọn để xây dựng back-end, và vô vàn hướng để xây dựng. Về hướng đi, về cơ bản bạn sẽ có 3 bước mà hầu hết mọi người đều theo :

  1. Sử dụng CMS ( Content Management System – Hệ quản trị nội dung )
    Là bước dễ nhất vì đa phần các CMS đều là mã nguồn mở ( tức là nó gần như miễn phí, đúng ý dân ta rồi ! ), ngoài ra nó hỗ trợ những bạn chẳng có kiến thức gì về lập trình cũng có thể dễ dàng hoàn thiện website trong thời gian cực kỳ ngắn ( bạn có thấy mấy câu slogan kiểu “xây dựng website chỉ trong 10p” không ? Bạn hoàn toàn có thể làm được với CMS đấy ! )
  2. Sử dụng Framework
    Framework, bạn có thể hiểu nôm na nó là cái cái bộ khung được dựng lên từ một ngôn ngữ lập trình nào đó, và nó cải tiến ngôn ngữ đó để hỗ trợ bạn xây dựng website, ứng dụng dựa trên các mô hình, cấu trúc do nó định nghĩa trước, qua đó giúp khối lượng công việc của bạn sẽ giảm đáng kể. Bước này là bước đòi hỏi bạn đã có kiến thức ở mức tầm trung về lập trình, và chúng cũng có rất nhiều lựa chọn tuỳ thuộc vào ngôn ngữ mà bạn học.
  3. Tự xây dựng
    Bước có thể coi là khó nhất, tốn thời gian nhất, vì bạn sẽ tự xây dựng ra một bộ khung, một cấu trúc riêng cho website, cho ứng dụng của bạn ( điều mà framework đã cung cấp ). Vì thế, bước này bắt buộc bạn phải có một nền tảng kiến thức khá vững và hiểu sâu về lập trình. Để có thể tự xây dựng được, bạn sẽ tốn một khoảng thời gian cực kỳ dài để nghiên cứu và học tập, và là bước mình không khuyến khích vì sẽ để lại nhiều rủi ro.

Hoàn thiện Front-end

Hoàn thiện front-end

Có nền rồi thì làm gì tiếp theo ? Bắt đầu hoàn chỉnh căn nhà, vẻ ngoài căn nhà, trang hoàng căn nhà của bạn cho thật chỉnh chu thôi chứ ! Điều tiên quyết đầu tiên trước khi bắt đầu vào việc xây dựng front-end, đó là bạn phải biết cái gốc của nó. Khác với back-end, khi khởi đầu bạn có hàng tá các ngôn ngữ khác nhau để lựa chọn, thì ở front-end, bạn phải khởi đầu với 2 thứ sau : HTML và CSS. Đây là 2 ngôn ngữ (không hẳn là) lập trình, mà chúng là ngôn ngữ đánh dấu văn bản, chúng cực kỳ dễ học và dễ hiểu, không có tính phức tạp hay đòi hỏi gì về mặt logic cả và bất kỳ ai cũng có thể học được.

Sau đó, bạn sẽ cần tìm hướng đi. Chúng ta có những hướng đi như sau để có thể hoàn thiện giao diện và chức năng cho một website :

  1. Sử dụng thư viện, framework
    Tương tự back-end, front-end có rất nhiều framework, thư viện để xây dựng website. Những thư viện này cung cấp cho bạn rất nhiều tính năng, giúp giảm tải thời gian hoàn thiện dự án của bạn cực kỳ nhanh. Tuy nhiên, điều hiển nhiên là nó sẽ yêu cầu bạn có một số kiến thức ở mức cơ bản về lập trình front-end rồi.
  2. Tự viết
    Bước đi “hardcore” dành cho những bạn có kiến thức cực vững vàng. Ở hướng đi này thì thay vì dùng bất cứ thư viện, framework nào khác và bạn phải học cách dùng chúng thì bạn sẽ tự xây dựng tất cả các tài nguyên cho mình bằng HTML, CSS, Javascript. Hướng đi này sẽ tốn cực kì nhiều thời gian, và mình cũng không khuyến khích vì nó có khá nhiều rủi ro.

Vận hành website, cập nhật và bảo trì

Tới bước này, website của bạn đã được hoàn thiện và bạn có thể triển khai, vận hành nó rồi. Đây có thể xem là bước cuối cùng, nhưng cũng là bước lâu dài nhất, vì bạn sẽ phải liên tục cập nhật, bảo trì để duy trì cho website của bạn được hoạt động, tránh các vấn đề về bảo mật.

Bước tiếp theo

Như vậy, sau một bài viết dài, mình khá chắc các bạn đã bắt đầu hiểu được bản chất của website rồi. Tuy nhiên, dù sao thì bài viết vừa rồi của mình cũng chỉ mang tính chất lý thuyết và giới thiệu là chính. Để thực sự bắt đầu, không có gì khác ngoài việc bắt tay ngay vào việc học và nghiên cứu, cũng như thực hành ngay. Cũng đừng lo lắng nếu bạn vẫn đang còn hoang mang không biết sẽ phải tiếp tục như thế nào, Cuồng Team sẽ giúp bạn không bị lạc lối thông qua một loạt những chuỗi bài viết sắp tới được cập nhật, bạn đọc đừng quên theo dõi Fanpage Cuồng Team của bọn mình để cập nhật các bài viết mới, ngoài ra bạn có thể theo dõi các chuyên mục bên dưới để cập nhật bài viết theo từng chủ đề nhé :

Nếu bạn vẫn còn điều gì thắc mắc hoặc chưa biết, hãy để lại một bình luận cho mình biết, hoặc đừng ngại ngần mà nhắn tin trực tiếp về Fanpage Cuồng Team của bọn mình.

(Visited 68 times, 2 visits today)
5 1 vote
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x